EPBD algemeen – de achtergrond
EPBD staat voor Energy performance of Buildings Directive. Een Directive is nog geen wetgeving, het is een EU-gedragen tekstuele omschrijving van doelen om te behalen, maar de uitwerking zal door de Member States, MS, moeten worden omgezet in lokale wetgeving. De documenten worden regelmatig herzien, ongeveer om de 7 jaar. Tussen de formele vaststelling in de EU en de definitieve implementatie in landelijke wetgeving zit ongeveer 2 jaar. Op dit moment (2025) is het precies deze implementatie periode, want de EPBD IV is goedgekeurd in 2024, en de exacte implementatie per land wordt verwacht eind 2025 en eerste helft 2026.
Het is belangrijk om te weten dat er meerdere datastromen zijn:
1. EU perspectief: directieve tekst in de EPBD documentatie
Met daarbinnen verschillende versies, de nieuwste EPBD IV (2024/1075/EU) & de oude EPBD III (2018/844/EU). Alles wat nu in 2025 actueel is via omgevingswet/bouwbesluit is nog te relateren aan deel III uit 2018.
2. Landelijk perspectief in wetgeving
Ieder land stelt wetgeving op om aan de directieve tekst te voldoen, op zijn eigen manier die past in het systeem van dat land. In NL zit het versleuteld de Omgevingswet Bbl, het voormalige bouwbesluit. Maar in België zijn er 3 wetgevende gewesten, die het ieder in de eigen wetgeving hebben versleuteld. Allemaal met dezelfde doelstellingen zoals omschreven vanuit de EU, maar wel passend geïmplementeerd op eigen context.
EPBD & Verlichting
Het uitleggen van de EPBD impact vereist eerder een boek dan een website. Maar toch proberen we op deze pagina’s zoveel mogelijk connecties aan te stippen. Hieronder staan een puntsgewijs opsomming van de raakvlakken met verlichting.
Vanuit Signify denken wij graag mee met jouw project of klantvragen.
Belangrijke Signify links:
- EPBD & Verlichting – webinar door Dick Rutten, maart 2025 (terug te kijken)
- Kantoorverlichting en de EPBD door Laurens verstappen, 12 juni 2025
- Signify Interact – draadloos lichtmanagementsysteem, extra ideaal voor renovatiemarkt
- Philips Dynalite oplossingen (aansturen van verlichting en meer).
Puntsgewijs samengevat zijn dit de belangrijkste raakvlakken:
- EPBD zorgt ervoor dat gebouwen vanaf een bepaalde verwarming/verkoeling energetische grenswaarde (290kW en 70kW) verplicht worden om slimmer om te gaan met energieverbruik (automatisering)
- EPBD is de bron van GACS wetgeving (Ook wel bekend als BACS) met gebouwautomatisering en monitoring eisen waarbinnen verlichting een belangrijke rol speelt.
- Er is de GACS-2026, deze staat in de Omgevingswet (BBL: 4.4.4 /artikel 4.160 = 4.16 gebouwautomatisering), deze gaat in per 31 december 2025 en is al bepaald vanuit EPBD III in 2018. Verlichting is daarin alleen indirect benoemd. (zie ook GACS-2026)
- Maar de EPBD IV van 2024 stelt additionele eisen en uitgebreidere planning 2030, welke ook al meteen extra GACS elementen onder de aandacht brengt op de kortere termijn. Zie ook GACS toekomstig
- EPBD IV stelt ook uitgebreidere kwaliteitseisen als tegenhanger voor de steeds hogere energiebesparing & systeemeisen. IEQ is daarbij de algemene term (Indoor Environmental Quality) , in het verleden werd soms gerefereerd IAQ (indoor Air Quality). EPBD IV geeft duidelijk aan dat indoor kwaliteit meer is dan “Air”-elementen, juist ook lichtkwaliteit is daarbij extra aangestipt in de IEQ overkoepelende term. (zie ook SRI & IEQ)
- EPBD IV geeft ook updatestappen aan naar de toekomst, daarbij worden steeds de randvoorwaarden aangescherpt of een extra element vereist. (zie ook tijdslijn inzicht) & GACS toekomstig
- SRI (Smart-Readiness-Indicator)assessment komt eraan, dit moet de GACS & IEQ randvoorwaarden toetsen in een Smart Readiness Indicator. Zie ook SRI & IEQ
- Per 2027 wordt binnen de GACS-eisen ook een lichtmanagementsysteem vereist. Zie ook EN-52120 & GACS toekomstig
- Vanuit de nieuwbouw zorgt de EPBD ook voor de BENG-bouwnorm (Bijna Energie Neutraal Gebouw). Hier verandert met de EPBD IV de E van Energie naar Emissie van BENG naar ENG (Emissie Neutrale Gebouwen). Dus in schaal een verandering van ‘kWh /m2’ naar ‘CO2 eq / m2’. Simpel in tekst maar zeer complex in uitvoer, de hele achterliggende methodiek moet vernieuwd worden. Zie ook BENG naar ENG
- Vanuit de EU is er ook een CPR, een milieu impact richtlijn voor de bouw waaruit de MPG-score volgt. De MPG en BENG botsten in de realiteit naast elkaar, goed voor de een was slecht voor de ander. Het is nog niet helemaal duidelijk hoe de EPBD IV wordt geïmplementeerd, maar in theorie groeien/verweven ze de BENG en MPG beter, maar tijd moet leren hoe de implementatie vorm krijgt.
- EPBD IV maakt Embodied & Operational Carbon belangrijk, bovenstaande ENG wordt ook omschreven als “Whole Life Carbon” eis, een soort EPD (Environmental Product Declaration) voor het totale gebouw, over een gebruik scope van 50 jaar. Zie ook het EPD deel van CSRD & Verlichting.
