Vleermuisvriendelijk verlichten en/of verlichting special ontwikkeld om trekvogels zo min mogelijk te verstoren in de tocht. Achter deze oplossingen zit wetenschap en wetgeving ten grondslag.
De wetenschappelijke kant:
De wetenschap is continu in beweging, de basis zit hem in de onnatuurlijke gedragsveranderingen bij lichtgevoelige dieren, waarbij die gedragsverandering ook echt significante impact heeft. Er wordt steeds meer onderzocht, maar goed onderzoek kost veel tijd en vereist grote schaal dus sterke wetenschappelijke antwoorden op die impact-vraag is complex. Dieren zien licht niet hetzelfde als mensen, en iedere soort, en zelfs ondersoorten, hebben hun eigen gevoeligheid op het lichtspectrum. Niet alleen vleermuizen zijn gevoelig, er zijn vele lichtgevoelige diersoorten in Nederland, ook insecten, vogels, amfibieën en dassen zijn bekende lichtgevoelige soorten.
Voorbeeld, de trekvogels zijn minder gevoelig voor groen-spectrum en dus is groenig licht tijdens de vogeltrek goed. De vleermuizen zijn lastiger, want er zitten sterke verschillen tussen soorten en de gedragsimpact zit op meerdere gebieden. Belangrijkste onderzoek op lange termijn en grote schaal is het Wagenings onderzoek Licht op Landschap. Uit dit onderzoek (en aanverwante voorlopers), welke vanuit Signify actief ondersteund wordt, komt ook onze speciaal ontwikkelde roodachtige ClearField lichtoplossing.
Maar de beste oplossing blijft toch: zo min mogelijk licht toepassen, gewoon precies genoeg en op het juiste moment en daarbij goed afschermen richting gevoelige gebieden.
Licht op landschap link
Info Clearfield link
Maar we plaatsen openbare verlichting primair voor de mensen zodat we veilig en met een goed gevoel ons buiten kunnen verplaatsen of verblijven. Het moet dus ergens een balans vinden tussen mens en natuur. En dat maakt het ecologische vraagstuk zo complex.
Ecologie en omgevingswet
In de Omgevingswet-Bal stelt het Rijk algemene regels voor activiteiten in de fysieke leefomgeving. Het Bal geldt voor alle partijen die actief zijn in de fysieke leefomgeving – burgers, bedrijven en overheid. Er zit geen expliciete vergunningsplicht rondom verlichting zoals dat wel bij andere expliciete milieugevoelige situaties vastligt, maar het kan wel gekoppeld zijn aan een locatie, denk aan de Natura-2000 gebieden. Verlichting is wel actueel onder “hoofdstuk 11 activiteiten die de natuur betreffen”. Daarin staan geen grenswaarden of een helder kader, de invulling start vanuit een “specifieke zorgplicht’.
Deze zorgplicht zegt heel versimpeld, dat men vooraf moet informeren en analyseren of er potentiële natuur impact kan plaatsvinden, en daarna zal men goed moeten documenteren welke stappen gezet zijn om deze impact zo klein mogelijk te houden.
Welke stappen willen wij meegeven:
- Ligt een te verlichten buitengebied dichtbij/in een groene zone of zelfs een mogelijk Natura-2000 gebied? Controleer dan altijd met opdrachtgevers of er al aanknopingspunten bekend zijn. Dat er in een projectbestek niets staat over ecologische aanpassingen zoals vleermuizen, wil dat niet zeggen dat het niet hoeft. Omgevingswet staat boven projectbestekken, de specifieke zorgplicht geldt altijd.
- Zorg voor een goed dossier rondom de specificatie overwegingen, besluiten en projectcontext.
- Vraag de lichtontwerpers op een project om in lichtrapportages toelichtingen en inzichten toe te voegen rondom risicogebieden en/of uitstraling beperkende armatuur keuzes.
- Wees kritisch op termen zoals “Vleermuisvriendelijk” er wordt vrij gebruik van gemaakt, maar ook misbruikt, de term is niet gedefinieerd met heldere specificaties. Vraag door op welke eigenschappen deze term gebaseerd is.
